Người buôn bán thường cúng đều đặn hơn nhà thường: mùng một, ngày rằm, mùng mười thần tài, có nơi cúng cả hằng ngày.
Vì lặp lại nhiều nên mâm phải gọn và rẻ — mâm to làm một lần rồi bỏ thì vô nghĩa. Bài này nói về mâm giữ được lâu dài.
Mâm gọn hằng tháng
Hoa tươi và hương. Hai thứ cơ bản nhất.
Một đĩa trái cây. Ba hoặc năm loại.
Nước sạch một chén. Đơn giản mà đủ.
Trà hoặc cà phê tùy lệ. Nhiều tiệm cúng cà phê.
Bánh ngọt hoặc kẹo. Để được lâu.
Xôi chè vào ngày rằm lớn. Không cần mỗi lần.
Chừng đó là đủ cho ngày thường. Không cần nhiều hơn.
Mùng mười thần tài thì đầy đủ hơn. Tùy lệ tiệm.
Nhiều nơi cúng heo quay ngày thần tài. Tiệm chay thay bằng mâm khác.
Thay bằng mâm trái cây lớn và bánh. Không ai bắt bẻ.
Hỏi người lớn trong nhà về lệ. Mỗi nơi mỗi khác.
Giữ mâm cố định hằng tháng. Đỡ phải nghĩ.
Mâm nhỏ mà đều hơn mâm to mà thưa. Nguyên tắc.
Ghi danh sách dán trong kho. Nhân viên nào cũng làm được.
Chuẩn bị nhanh cho tiệm bận
Xem lịch âm đầu tháng. Đánh dấu các ngày.
Đặt nhắc trên điện thoại. Trước một ngày.
Mua hoa trái từ hôm trước. Chợ ngày rằm đông và đắt.
Đặt hoa theo tháng ở một mối. Họ giao tận nơi.
Trái cây chọn loại để được. Cam, táo, thanh long.
Bánh kẹo mua một lần dùng nhiều tháng. Loại đóng gói.
Rửa bát đĩa cúng từ hôm trước. Sáng chỉ việc bày.
Lau bàn thờ trước khi bày. Phần của lễ.
Cúng trước giờ mở cửa. Không vướng khách.
Giao cho một nhân viên phụ trách. Cố định người.
Hướng dẫn rõ ràng bằng danh sách. Không dặn miệng.
Cả việc chừng hai mươi phút. Nếu chuẩn bị trước.
Đừng để tới sáng mới lo hết. Vội là thiếu.
Nếp quen thì rất nhanh. Vài tháng là thành phản xạ.
Chi phí cho tiệm nhỏ
Cúng đều thì chi phí cộng dồn. Tính theo năm mới thấy.
Đặt ngân sách cố định mỗi tháng. Và giữ trong đó.
Hoa theo mùa rẻ hơn nhiều. Hỏi người bán.
Trái cây mua ở chợ đầu mối. Nếu tiệm gần.
Không cần trái cây nhập. Trái cây trong nước là đủ.
Tự nấu xôi chè rẻ hơn mua. Nếu tiệm có bếp.
Mua bánh kẹo theo thùng. Chia dùng dần.
Không mua vàng mã nhiều. Nhiều nơi đã bỏ hẳn.
Ghi chi phí vào sổ tiệm. Khoản này hay bị bỏ sổ.
Cân với doanh thu. Đừng để thành gánh.
Tiệm mới thì làm gọn hơn. Tăng dần khi ổn định.
Không vay để cúng. Nguyên tắc.
Thành tâm không đo bằng tiền. Người lớn hay nhắc câu này.
Đều đặn mới là điều đáng giữ. Hơn là làm lớn.
Sau khi cúng
Hạ mâm sau tuần hương. Theo lệ.
Chia lộc cho nhân viên. Lệ quen ở nhiều tiệm.
Chia cho khách nếu tiệm nhỏ. Cử chỉ được lòng.
Không để đồ cúng hỏng rồi mới bỏ. Chia sớm.
Trái cây ăn trong ngày. Hoặc cất tủ mát.
Hoa thay nước mỗi ngày. Giữ tươi cả tuần.
Bỏ hoa héo ngay. Bàn thờ phải sạch.
Lau bàn thờ định kỳ. Không chỉ ngày cúng.
Tro hương rút bớt khi đầy. Theo cách tiệm vẫn làm.
Không đổ đồ cúng đi. Điều tối kỵ.
Ghi lại ngày đã cúng. Vào sổ hoặc lịch.
Đặt nhắc cho lần sau. Ngay khi xong.
Bổ sung đồ nếu hết. Hương, nến, bánh.
Việc nhỏ làm đều thì không nặng. Nguyên tắc chung.
Nhân viên và khách trong ngày cúng
Nói trước với nhân viên về lệ tiệm. Ngay khi họ vào làm.
Không bắt nhân viên lễ bái. Việc riêng của mỗi người.
Nhân viên khác đạo vẫn làm việc bình thường. Tôn trọng.
Chỉ nhờ họ phụ chuẩn bị. Bày mâm, mua hoa.
Ngày rằm nhiều khách ăn chay. Nếu tiệm bán đồ ăn.
Chuẩn bị thêm món chay ngày đó. Nhu cầu tăng rõ.
Báo trước cho bếp. Để đặt nguyên liệu.
Ghi rõ món chay trên bảng. Khách dễ chọn.
Ngày rằm tiệm đông hơn. Xếp thêm người.
Không cúng giữa lúc đông khách. Chọn giờ vắng.
Bàn thờ đặt nơi kín đáo. Không cản lối đi.
Hương không quá nhiều. Khói ảnh hưởng khách.
Tôn trọng khách không theo lệ. Không giải thích dài.
Lệ là việc của tiệm. Không áp lên khách.
Giữ nếp qua nhiều năm
Chọn tần suất vừa sức. Hai lần mỗi tháng là đủ với nhiều tiệm.
Không đặt ra lệ quá nặng lúc đầu. Về sau khó bỏ.
Ghi lệ tiệm ra giấy. Người sau tiếp quản biết.
Giao cho một người phụ trách chính. Và một người thay.
Kiểm đồ lễ đầu mỗi tháng. Hương, nến, bát đĩa.
Thay bát đĩa cũ khi sứt. Giữ tươm tất.
Lau dọn bàn thờ hằng tuần. Không đợi ngày cúng.
Không bỏ lệ vì một tháng bận. Làm gọn hơn là được.
Một đĩa trái cây cũng đủ. Ngày quá bận.
Không so lệ tiệm mình với tiệm khác. Mỗi nơi mỗi cảnh.
Không biến lệ thành mê tín. Giữ chừng mực.
Việc buôn bán vẫn phải lo trước. Hàng hóa, dịch vụ, khách.
Lệ là để lòng mình yên. Không thay được việc làm ăn tử tế.
Nếp nhẹ nhàng thì giữ được lâu. Tiệm mở mười năm mà tháng nào cũng cúng mới là điều đáng nói.
