Người xưa có câu lễ cả năm không bằng rằm tháng giêng. Đây là rằm lớn nhất trong năm, nhiều nhà làm mâm đầy đủ hơn cả mấy ngày Tết vừa qua.
Cũng là dịp chùa đông nhất và hàng chay bán chạy nhất. Bài này nói cách chuẩn bị trong mùa cao điểm đó.
Mâm cúng đầy đủ
Mâm rằm tháng giêng thường lớn hơn rằm thường. Dịp trọng.
Hoa tươi và hương đèn. Cơ bản.
Mâm ngũ quả. Bày đẹp.
Xôi gấc hoặc xôi đậu. Món cố định.
Chè. Chè trôi nước hợp dịp này.
Bánh trôi bánh chay ở miền Bắc. Món đặc trưng.
Canh nấm hoặc canh rau củ. Món nước.
Món xào. Miến hoặc rau.
Món kho hoặc chiên. Đậu phụ, nấm.
Nem chay nếu làm đầy đủ. Món cỗ.
Cơm trắng. Số bát theo lệ.
Trầu cau, trà, nước. Phần lễ.
Toàn bộ là đồ chay. Ở phần lớn nhà.
Cúng buổi sáng hoặc trưa. Tùy lệ nhà.
Chuẩn bị trong mùa cao điểm
Rằm tháng giêng là ngày đông nhất năm. Cả chợ lẫn chùa.
Mua đồ trước ba tới bốn ngày. Giá chưa lên.
Hoa tươi đặt trước. Giá tăng gấp đôi gấp ba.
Trái cây mua sớm loại để được. Cam, táo, thanh long.
Đặt xôi chè trước ít nhất ba ngày. Tiệm quá tải.
Đặt cỗ chay trước cả tuần. Nếu nhà đông.
Đặt bàn quán chay trước. Nếu định ăn ngoài.
Đồ khô mua từ trước Tết. Dùng luôn cho rằm.
Nấu món kho từ hôm trước. Để ngấm.
Sơ chế rau củ từ chiều hôm trước. Sáng đỡ cuống.
Chia việc cho cả nhà. Ngày này rất bận.
Lau dọn bàn thờ trước một ngày. Phần của lễ.
Ghi danh sách dùng lại năm sau. Đỡ nghĩ.
Chuẩn bị sớm thì ngày rằm nhẹ. Đáng công.
Cúng sao và cầu an
Nhiều nhà có lệ cúng sao đầu năm. Tùy quan niệm.
Nhiều chùa tổ chức lễ cầu an. Đăng ký trước.
Danh sách cầu an chốt sớm. Hỏi ban tri khách.
Ghi đúng họ tên và tuổi. Kiểm lại trước khi nộp.
Lễ vật theo hướng dẫn của chùa. Không tự thêm.
Phần lớn chùa chỉ nhận lễ chay. Thuận cho nhà mình.
Cúng dường tùy tâm. Không có mức bắt buộc.
Cẩn thận với nơi ra giá cụ thể. Chùa chính thống không vậy.
Không tin lời hứa hẹn giải hạn. Giữ tỉnh táo.
Không chi số tiền lớn theo lời khuyên lạ. Nguyên tắc.
Hỏi các thầy nếu không rõ. Họ giải thích được.
Bình an đến từ cách sống. Nhiều thầy vẫn nhắc vậy.
Làm việc thiện có ý nghĩa hơn. Cúng dường bếp chùa chẳng hạn.
Giữ chừng mực là đủ. Đừng để thành mê tín.
Đi chùa rằm tháng giêng
Chùa đông nhất năm vào ngày này. Chuẩn bị tinh thần.
Đi sớm từ sáng. Hoặc đi ngày trước ngày sau.
Đi ngày thường cũng đủ ý nghĩa. Không nhất thiết đúng rằm.
Gửi xe xa một chút. Gần chùa rất chật.
Mang lễ gọn. Chen chúc với mâm lớn rất khổ.
Hoa quả và hương là đủ. Không cần lễ to.
Thắp một nén hương. Nhiều chùa đã nhắc.
Không chen lấn. Chờ tới lượt.
Giữ ví và điện thoại. Nơi đông người.
Giữ trẻ nhỏ trong tầm mắt. Rất dễ lạc.
Người lớn tuổi nên đi ngày vắng. Chen lấn nguy hiểm.
Cơm chùa ngày này rất đông. Tới sớm hoặc ăn sau.
Lấy vừa đủ và ăn hết. Nguyên tắc nhà ăn chùa.
Phụ dọn nếu có thời gian. Chùa thiếu người ngày này.
Ăn chay ngày rằm tháng giêng
Rất nhiều người ăn chay trọn ngày. Kể cả người ăn mặn quanh năm.
Quán chay đông kín. Đặt bàn trước.
Chợ đầy hàng chay. Nhiều lựa chọn hơn ngày thường.
Giá đồ chay cao hơn. Mua sớm.
Nhà vốn ăn chay thì không đổi gì. Lợi thế.
Rủ người thân ăn cùng. Dịp tự nhiên nhất.
Nấu cho cả nhà. Nhiều nhà có lệ.
Mời hàng xóm ăn chè xôi. Lệ đẹp.
Nhiều người bắt đầu ăn chay từ ngày này. Mốc dễ nhớ.
Không ép ai. Rủ thôi.
Chuẩn bị món ngon cho người mới thử. Ấn tượng đầu quan trọng.
Không nấu món quá lạ. Món quen thì dễ ăn.
Giới thiệu nhẹ nhàng. Không giảng.
Món ngon nói thay mọi lời. Nguyên tắc quen thuộc.
Sau rằm tháng giêng
Chia lộc cho người tới. Chuẩn bị hộp sẵn.
Chia cho hàng xóm. Lệ đẹp.
Cất đồ thừa vào tủ lạnh sớm. Thời tiết đã ấm lên.
Xôi chè để được vài ngày. Đậy kín.
Hoa thay nước mỗi ngày. Giữ tươi lâu.
Lau bàn thờ sau khi hạ mâm. Giữ sạch.
Ghi lại lễ vật và chi phí. Năm sau dự trù.
Ghi lại nơi đặt xôi chè tốt. Đặt lại.
Rằm tháng giêng khép lại mùa Tết. Nhà cửa trở lại nhịp thường.
Dọn hết đồ trang trí Tết. Sau ngày này.
Cất bát đĩa cúng vào chỗ cố định. Tới rằm sau.
Đặt nhắc cho rằm tháng hai. Giữ nếp.
Nếp cúng đều đặn bắt đầu từ đây. Cả năm còn dài.
Làm được đều là quý. Không cần mỗi tháng một mâm to.
Bánh trôi bánh chay ngày rằm
Món đặc trưng của rằm tháng giêng miền Bắc. Và tết Hàn thực tháng ba.
Bột nếp nhồi với nước ấm. Nước nóng quá thì bột chai.
Ủ bột mười lăm phút trước khi nặn. Bột dẻo và dễ vo hơn.
Bánh trôi nhân đường phên. Cắt viên nhỏ.
Bánh chay nhân đậu xanh. Sên khô rồi vo viên.
Bọc bột kín quanh nhân. Hở là đường chảy ra.
Luộc tới khi bánh nổi. Vớt sang nước lạnh ngay.
Nước lạnh giữ bánh không dính nhau. Mẹo quan trọng.
Bánh trôi rắc vừng rang. Bày đĩa.
Bánh chay chan nước đường bột sắn. Thả vài sợi gừng.
Cả hai đều là món chay. Không phải đổi gì.
Làm trước vài tiếng là vừa. Để lâu bánh cứng.
Trẻ con thích nặn cùng. Dịp để cả nhà làm chung.
Món đơn giản mà năm nào cũng mong. Giá trị của nếp.
