Giao thừa là mốc quan trọng nhất của mùa Tết. Nhiều nhà cúng hai mâm: một ngoài trời, một trong nhà. Sang mùng một thì rất nhiều gia đình ăn chay trọn ngày.
Đây là hai ngày mà nhà ăn chay thấy dễ chịu nhất trong năm. Bài này nói cách làm.
Mâm ngoài trời
Cúng lúc chuyển sang năm mới. Đúng giờ giao thừa.
Bàn đặt ngoài sân hoặc trước cửa. Hướng theo lệ nhà.
Mâm đơn giản hơn mâm trong nhà. Thường vậy.
Hương đèn và hoa tươi. Cơ bản.
Mâm ngũ quả. Hoặc đĩa trái cây.
Xôi hoặc bánh chưng. Món tinh bột.
Chè hoặc bánh kẹo. Món ngọt.
Trà, rượu, nước. Theo lệ.
Nhiều lệ có gà luộc. Nhà chay thay bằng xôi gấc hoặc mâm quả lớn.
Bàn kê chắc, tránh gió. Nến dễ tắt.
Chuẩn bị bật lửa dự phòng. Ngoài trời hay gió.
Che chắn nếu trời mưa. Miền Bắc cuối năm hay mưa phùn.
Cúng ngắn gọn. Trời lạnh, người lớn tuổi không đứng lâu.
Dọn vào ngay sau khi xong. Tránh để ngoài qua đêm.
Mâm trong nhà
Cúng gia tiên sau mâm ngoài trời. Hoặc theo lệ nhà.
Mâm đầy đủ hơn. Như mâm cỗ.
Bánh chưng hoặc bánh tét. Món cố định của Tết.
Xôi gấc. Màu đỏ đầu năm.
Canh măng hoặc canh nấm. Món nước.
Miến xào hoặc rau xào. Món xào.
Nem chay, giò chay. Món cỗ.
Dưa hành, dưa món. Đi kèm.
Mứt và bánh kẹo. Đã bày sẵn từ trước.
Mâm ngũ quả trên bàn thờ. Bày từ hôm trước.
Hoa tươi thay mới. Đào, mai, cúc tùy vùng.
Thắp hương suốt ba ngày Tết. Ở nhiều nhà.
Chuẩn bị đủ hương nến. Mua trước, cửa hàng nghỉ Tết.
Hạ mâm thì cả nhà cùng ăn. Bữa đầu năm.
Mùng một ăn chay
Rất nhiều nhà ăn chay trọn ngày mùng một. Kể cả nhà ăn mặn quanh năm.
Nhà vốn ăn chay thì không đổi gì. Ngày dễ nhất trong năm.
Nấu sẵn từ ba mươi. Mùng một nhiều nhà kiêng nấu.
Món để được qua đêm. Kho, xôi, bánh chưng.
Hâm lại là ăn được. Đỡ phải nấu.
Bánh chưng chay ăn với dưa hành. Bữa mùng một kinh điển.
Canh nấu lại từ nước dùng sẵn. Chỉ thả rau.
Chuẩn bị trái cây và mứt. Cho khách.
Nhiều nhà kiêng quét nhà mùng một. Dọn từ ba mươi.
Rửa bát thì tùy lệ. Hỏi người lớn.
Không nấu món mới mùng một. Ở vài nhà.
Ăn nhẹ đầu năm. Sau mấy ngày cỗ.
Đi chùa đầu năm. Kết hợp với cơm chùa.
Ngày đầu năm nhẹ nhàng thì cả năm nhẹ. Nhiều người tin vậy.
Khách xông nhà và tiếp khách
Nhiều nhà chọn người xông nhà. Theo lệ.
Chuẩn bị sẵn bộ tiếp khách. Mứt, hạt, trà.
Bánh chưng cắt sẵn. Mời nhanh.
Trái cây rửa sẵn. Bày đĩa.
Nước uống nhiều loại. Trà, nước ngọt, nước lọc.
Khách tới bất chợt cả ngày. Luôn có sẵn đồ.
Mời ở lại ăn nếu tới giờ cơm. Phép lịch sự.
Nói trước là cơm chay. Nhẹ nhàng, một câu.
Đa số khách không để ý. Nếu món ngon.
Chuẩn bị dư một hai suất. Phòng khách ở lại.
Bánh kẹo riêng cho trẻ con. Chúng tới nhiều ngày Tết.
Lì xì chuẩn bị sẵn. Tiền lẻ mới.
Dọn nhanh sau mỗi lượt khách. Đỡ dồn.
Tết là dịp gặp nhau. Đừng để việc bếp chiếm hết.
Sức khỏe mấy ngày Tết
Ăn cỗ liên tiếp rất mệt. Kể cả cỗ chay.
Đồ Tết nhiều dầu mỡ và mặn. Cân bằng bằng rau luộc.
Ăn nhẹ vào bữa không có cỗ. Cháo, rau.
Uống nhiều nước. Rất cần.
Ăn nhiều rau xanh. Dễ thiếu trong mấy ngày này.
Bánh chưng nhiều tinh bột. Ăn vừa phải.
Mứt rất ngọt. Người tiểu đường phải giữ.
Người cao huyết áp để ý dưa muối. Rất mặn.
Mang thuốc khi đi chúc Tết. Đúng giờ.
Ngủ đủ giữa các ngày. Quan trọng không kém.
Đi bộ sau bữa cỗ. Dễ tiêu.
Trà gừng hoặc trà sen. Nhiều người thấy nhẹ.
Nghỉ bụng sau mùng ba. Ăn nhẹ vài ngày.
Qua Tết khỏe là nhờ giữ nhịp. Không phải nhờ kiêng sau.
Hóa vàng và kết thúc Tết
Hóa vàng vào mùng ba hoặc mùng bảy. Tùy lệ nhà.
Mâm hóa vàng như mâm cúng thường. Hỏi người lớn.
Cúng xong thì hạ mâm. Cả nhà ăn.
Đây là mâm cuối của chuỗi Tết. Có thể làm gọn.
Dọn bàn thờ sau hóa vàng. Cất đồ cúng.
Bỏ hoa đã tàn. Giữ bàn thờ sạch.
Đồ thừa chia cho người quen. Trước khi hỏng.
Cấp đông phần để lâu. Chia hộp nhỏ.
Bánh chưng rán lại. Món quen sau Tết.
Ghi lại chi phí cả mùa. Năm sau dự trù.
Ghi lại món nào thừa nhiều. Năm sau làm ít.
Cất danh sách vào chỗ cố định. Năm sau mở ra dùng.
Nghỉ vài ngày trước khi vào việc. Cả nhà đều đuối.
Tết kết thúc nhẹ nhàng thì năm mới bắt đầu tốt. Kinh nghiệm chung.
Đi chùa đầu năm
Mùng một nhiều người đi chùa. Rất đông.
Đi sớm nếu muốn thong thả. Sáng sớm vắng hơn.
Hoặc đi mùng hai mùng ba. Cũng đủ ý nghĩa.
Ăn mặc kín đáo. Yêu cầu chung ở mọi chùa.
Mang lễ đơn giản. Hoa quả, hương, bánh.
Không cần lễ to. Chùa không đặt điều kiện.
Cơm chùa đầu năm rất đông. Xếp hàng và lấy vừa đủ.
Ăn hết phần mình lấy. Nguyên tắc quan trọng nhất.
Cúng dường tùy tâm. Bỏ thùng công đức.
Không chen lấn khi thắp hương. Chờ tới lượt.
Thắp một nén là đủ. Nhiều chùa đã nhắc điều này.
Giữ trẻ nhỏ trong tầm mắt. Chùa đông rất dễ lạc.
Đưa cha mẹ đi cùng. Điều họ mong nhất.
Đi chùa để lòng nhẹ. Không phải để cầu xin cho nhiều.
