Tết không phải một mâm cúng mà là một chuỗi: ông Táo, tất niên, giao thừa, mùng một, rồi hóa vàng. Dồn trong chừng hai tuần.
Nhà ăn chay có lợi thế là phần lớn mâm Tết vốn đã hợp — bánh chưng chay, dưa hành, xôi, chè. Cái cần là tính trước để không đuối.
Chuỗi mâm cúng trong Tết
Ông Táo hai ba tháng chạp. Mâm đầu tiên của mùa.
Tất niên chiều ba mươi. Mâm đãi cả nhà.
Giao thừa đêm ba mươi. Mâm cúng ngoài trời và trong nhà.
Mùng một sáng sớm. Nhiều nhà ăn chay trọn ngày.
Mùng hai mùng ba cúng cơm. Tùy lệ nhà.
Hóa vàng mùng ba hoặc mùng bảy. Kết thúc chuỗi.
Rằm tháng giêng sau đó. Lễ lớn cuối mùa.
Ghi lịch các mâm ra giấy. Dán trong bếp.
Chia việc cho từng ngày. Đừng dồn một người.
Mâm nào cần gì, ghi sẵn. Đi chợ một lần mua đủ.
Hỏi người lớn về lệ từng mâm. Mỗi nhà mỗi khác.
Không phải mâm nào cũng phải to. Tùy lệ và tùy sức.
Mâm giao thừa và mùng một quan trọng nhất. Ở phần lớn nhà.
Các mâm khác có thể gọn. Cân sức cả mùa.
Món Tết vốn đã chay
Bánh chưng chay nhân đậu. Hỏi có mỡ không nếu mua.
Bánh tét chay. Nhân đậu hoặc chuối.
Dưa hành và dưa món. Hỏi có mắm không.
Củ kiệu ngâm. Món Tết miền Nam.
Mứt các loại. Đọc nhãn nếu mua sẵn.
Xôi gấc. Hỏi mỡ nếu đặt ngoài.
Chè kho, chè đậu. Món cúng quen.
Mâm ngũ quả. Hoàn toàn phù hợp.
Canh măng nấu chay. Măng khô ngâm kỹ.
Miến xào chay. Món Tết truyền thống.
Nem chay rán. Thay nem thịt.
Giò chay và chả chay. Đặt trước dịp Tết.
Rau củ luộc chấm tương. Cân lại mâm nhiều dầu mỡ.
Phần lớn mâm Tết chỉ cần đổi vài món. Lợi thế lớn.
Chuẩn bị trước Tết
Lên danh sách từ đầu tháng chạp. Càng sớm càng nhẹ.
Mua đồ khô trước hai tuần. Măng, miến, nấm, đậu.
Giá đồ khô lên rất nhanh cận Tết. Mua sớm là tiết kiệm.
Đặt giò chả chay trước. Cận Tết thường hết.
Ngâm măng khô từ vài ngày trước. Cần thời gian.
Muối dưa hành trước một tuần. Kịp chua.
Làm mứt trước nếu tự làm. Để được lâu.
Gói bánh chưng trước hai ba ngày. Nếu nhà tự gói.
Mua hoa quả sát ngày. Để tươi.
Rửa bát đĩa cúng trước. Cất riêng.
Lau dọn bàn thờ trước hai ba. Theo lệ.
Chuẩn bị tiền lẻ và phong bao. Việc hay quên.
Trữ sẵn đồ ăn cho mấy ngày Tết. Chợ nghỉ.
Ghi danh sách dùng lại năm sau. Đỡ nghĩ.
Mấy ngày Tết
Ăn cỗ liên tiếp rất mệt. Kể cả cỗ chay.
Món Tết nhiều dầu mỡ và mặn. Cân bằng bằng rau luộc.
Ăn nhẹ vào bữa không có cỗ. Cháo, rau.
Uống nhiều nước. Đồ Tết mặn.
Ăn nhiều rau xanh. Dễ thiếu trong mấy ngày này.
Không ăn cố cho hết mâm. Đồ thừa cất được.
Người có bệnh nền càng phải giữ. Huyết áp, đường huyết.
Mang thuốc theo khi đi chúc Tết. Đúng giờ.
Ngủ đủ giữa các ngày. Quan trọng không kém ăn.
Đi bộ sau bữa cỗ. Dễ tiêu.
Trà gừng hoặc trà sen sau bữa. Nhiều người thấy nhẹ.
Nghỉ bụng sau mùng ba. Ăn nhẹ vài ngày.
Không bỏ bữa để bù. Cách sai.
Giữ nhịp ăn đều là cách qua Tết khỏe. Kinh nghiệm chung.
Khách tới nhà ngày Tết
Khách tới bất chợt là chuyện thường. Chuẩn bị sẵn.
Mứt, hạt, trà luôn có sẵn. Bộ tiếp khách cơ bản.
Bánh chưng cắt sẵn. Mời nhanh.
Hoa quả rửa sẵn. Bày đĩa.
Nước uống chuẩn bị nhiều loại. Trà, nước ngọt, nước lọc.
Không cần dọn mâm cho mọi khách. Tùy thân sơ.
Mời ở lại ăn nếu tới giờ cơm. Phép lịch sự.
Nói trước là cơm chay. Nhẹ nhàng.
Đa số khách không để ý. Nếu món ngon.
Chuẩn bị dư một hai suất. Phòng khách ở lại.
Trẻ con tới thì có bánh kẹo. Chuẩn bị riêng.
Không ép khách ăn. Mời là đủ.
Dọn nhanh sau mỗi lượt khách. Đỡ dồn.
Tết là dịp gặp nhau. Đừng để việc bếp chiếm hết.
Sau Tết
Đồ thừa nhiều là chuyện chắc chắn. Tính trước cách dùng.
Bánh chưng rán lại. Món quen sau Tết.
Măng nấu lại thành món khác. Đổi cách chế biến.
Chia đồ cho người quen. Trước khi hỏng.
Cấp đông phần để lâu. Chia hộp nhỏ.
Dưa hành để được lâu. Ăn dần.
Bỏ thứ đã hỏng. Đừng tiếc.
Hóa vàng theo lệ nhà. Hỏi người lớn.
Dọn bàn thờ sau hóa vàng. Cất đồ cúng.
Ghi lại chi phí cả mùa. Năm sau dự trù.
Ghi lại món nào thừa nhiều. Năm sau làm ít.
Ghi lại món nào ai cũng thích. Giữ lại.
Cất danh sách vào chỗ cố định. Năm sau mở ra dùng.
Nghỉ vài ngày trước khi vào việc. Cả nhà đều đuối.
Nhà có người ăn mặn ngày Tết
Tết là lúc cả nhà tụ họp. Không phải ai cũng ăn chay.
Bàn trước với người nấu chính. Từ trong tháng chạp.
Mâm cúng chay, mâm đãi có cả hai. Cách nhiều nhà chọn.
Nấu phần rau chung, tách phần đạm. Đỡ công.
Bánh chưng gói hai loại nhân. Buộc lạt khác màu để phân biệt.
Đánh dấu nồi và đĩa món chay. Tránh lẫn khi đông người.
Nấu món chay trước. Nồi còn sạch.
Món chay ngon thì cả nhà cùng ăn. Làm dư một chút.
Không nhắc chuyện chay mặn giữa mâm. Ngày Tết càng phải giữ.
Người lớn tuổi hay ăn chay mùng một. Chuẩn bị sẵn phần đó.
Trẻ nhỏ cho ăn món quen. Đừng ép thử món lạ ngày Tết.
Chia việc bếp cho cả nhà. Tết dài, một người không kham nổi.
Ai cũng có phần thì không khí mới vui. Mục đích của Tết.
Hòa khí quan trọng hơn mâm cỗ. Nhất là ba ngày đầu năm.
